Y Frech Goch

 

Sut y mae’r Frech Goch yn Dechrau?

Mae’r achos diweddar o’r frech goch yng Nghymru wedi achosi pryder. Mae’r Frech Goch yn glefyd difrifol a achosir gan firws sy’n lledaenu’n hawdd trwy beswch a thisian. Mewn achosion prin, gall arwain at farwolaeth. Mae brechlyn y frech goch, clwy'r pennau a rwbela (MMR) yn amddiffyn yn erbyn y frech goch, yn ogystal â chlwy’r pennau a rwbela (Brech Goch yr Almaen).

Mae’r Frech Goch yn dechrau â gwres, a all fynd yn uchel iawn. Mae hyn yn datblygu’n beswch, trwyn sy’n rhedeg a llygaid coch. Tua phedwar diwrnod ar ôl i’r haint ddechrau, bydd brech o smotiau bach coch neu frown yn ymddangos, gan ddechrau ar y pen a lledaenu i weddill y corff. Gall y frech hon bara am wythnos, a gall y peswch bara am 10 diwrnod. Bydd rhai plant sy’n dal y frech goch hefyd yn cael dolur rhydd neu haint yn y glust. Gallai plant a chanddynt y frech goch fod i ffwrdd o’r ysgol am 10 diwrnod neu ragor a gallai fod  angen eu derbyn i’r ysbyty.

Sut y gallwch Atal y Frech Goch?

Gallwch ddal y frech goch trwy gyswllt corfforol â pherson wedi’i heintio neu drwy’r aer oherwydd pesychu a thisian. Gallwch hefyd ddal y frech goch trwy fod mewn ystafell lle bu person a chanddo’r frech goch, neu gan berson wedi’i heintio hyd yn oed cyn bod ganddo'r frech weledol. Mae person a chanddo’r frech goch fel arfer yn heintus i eraill am hyd ar bedwar diwrnod cyn ac ar ôl i’r frech ymddangos.

Os nad ydych wedi’ch imiwneiddio neu nad ydych wedi cael y frech goch o’r blaen, mae’r tebygolrwydd o ddal y frech goch os dewch i gyswllt â’r firws yn 90 y cant. Dylai cleifion yfed llawer o hylif clir i gymryd lle dŵr y corff a gollir oherwydd y gwres uchel a gallwch gymryd Paracetamol ac Ibuprofen i leihau’r gwres uchel.