Llosgfynyddoedd Byrlymol

 

Gall ffrwydradau folcanig gael canlyniadau sylweddol, gan gynnwys amharu ar hedfan ac, yn ddibynnol ar faint o nwy a ollyngwyd, gallant effeithio’n sylweddol ar iechyd y cyhoedd a’r amgylchedd. Yna, mae hyn yn arwain at nifer o effeithiau eilaidd, gan gynnwys amharu ar gadwyni cyflenwi hanfodol ac effeithiau economaidd. 

Yn ystod ffrwydradau mawr, chwistrellir llawer iawn o nwy folcanig, defnynnau aerosol a lludw i’r stratosffer. Mewn systemau eraill, allyrrir nwyon yn barhaus i’r atmosffer o briddoedd, agorfeydd folcanig, daeardyllau a dyddodion hydrothermol. Mae’r rhyddhad graddol o nwy’n gweithredu fel llidiwr a gallai achosi peryglon iechyd tymor hir.

Llosgfynyddoedd Byrlymol

Ffrwydrad byrlymol yw ffrwydrad folcanig a nodweddir gan lafa’n llifo allan i’r ddaear, yn hytrach na magma’n darnio’n ffyrnig gan ffrwydradau nerthol. Nid yw ffrwydradau byrlymol yn ffrwydradau ffyrnig; mae’r ffrwydradau’n digwydd pan fo magmâu basalt hylifog poeth (1200°C) yn cyrraedd yr arwyneb. Mae nwyon wedi’u toddi yn gallu dianc yn hawdd wrth i’r magma ffrwydro ac wrth i’r lafa lifo i’r ddaear o fent a lledaenu. Bydd y lafa yn y math hwn o ffrwydrad yn amrywio o ran trwch, hyd a lled yn ddibynnol ar leoliad y ffrwydrad, y gyfradd gollwng a pha fwynau sydd yn y lafa.

Nwyon mewn Llosgfynyddoedd

Y nwy mwyaf cyffredin yn y ffrwydradau hyn yw anwedd dŵr, ac yna carbon deuocsid a sylffwr deuocsid. Caiff nwyon eilaidd hefyd eu hallyrru’n aml, gan gynnwys hydrogen sylffid, hydrogen, carbon monocsid, hydrogen clorid, hydrogen fflworid a heliwm. O’u plith, y perygl posibl mwyaf i bobl, anifeiliaid ac amaethyddiaeth yw sylffwr deuocsid, carbon deuocsid a hydrogen fflworid.

Effeithiau Sylffwr Deuocsid

Gall sylffwr deuocsid arwain at law asid a gall lygru’r aer i gyfeiriad y gwynt o losgfynydd. Mae effaith sylffwr deuocsid ar bobl a’r amgylchedd yn amrywio, gan ddibynnu ar gyfanswm y nwy y mae llosgfynydd yn ei allyrru i’r atmosffer. Mae sylffwr deuocsid yn nwy di-liw a chanddo arogl siarp sy’n cosi’r croen, a meinweoedd a philenni gludiog y llygaid, y trwyn a’r gwddf. Yn bennaf, mae sylffwr deuocsid yn effeithio ar y llwybr ardal anadlol uwch a’r broncws.

Effeithiau Carbon Deuocsid 

Mae llosgfynyddoedd yn rhyddhau dros 130 miliwn o dunelli o garbon deuocsid i’r atmosffer bob blwyddyn. Nid yw’r nwy di-liw, diarogl hwn fel arfer yn achosi perygl uniongyrchol i fywyd gan ei fod yn gwanhau’n gyflym i grynoadau isel boed yn cael ei ryddhau’n barhaus o’r ddaear neu’n cael ei ryddhau yn ystod ffrwydradau. Mae allyriadau ar eu peryclaf i bobl ac anifeiliaid pan allant gynyddu mewn mannau cyfyng megis gostyngiadau topograffig naturiol a seleri adeiladau. Mae nwy carbon deuocsid yn drymach nag aer a gall y nwy lifo i ardaloedd isel; gall anadlu aer a chanddo dros 30% o garbon deuocsid achosi i chi fynd yn anymwybodol neu eich lladd yn gyflym.

Effeithiau Hydrogen Fflworid 

Mae hydrogen fflworid yn nwy di-liw a chanddo arogl cryf annifyr. Rydym yn bennaf yn amsugno fflworid o nwy wrth anadlu. Oherwydd ei hydoddedd dŵr uchel, caiff ei amsugno trwy’r trwyn a’r llwybr anadlol uwch yn gyflym. Mae anweddau hydrogen fflworid yn effeithio’n ddifrifol ar y llygaid, y pilenni gludiog a’r llwybr anadlol uwch a gallai ei anadlu achosi wlseri yn y llwybr anadlol uwch. Mae goramlygrwydd tymor-byr yn achosi i’r croen a’r pilenni gludiog gosi a llosgi’n ddifrifol.